Có những ngày chỉ cần ra khỏi nhà đi bộ hai mươi phút là tâm trạng khác hẳn. Không phải tập thể dục, không đếm bước, chỉ đi chậm qua mấy con phố quen, nhìn cây, nhìn người, nghe tiếng rao. Vậy mà nhiều người sống ở một khu phố cả chục năm chưa từng đi bộ hết con ngõ cạnh nhà, vì mọi quãng đường đều đi bằng xe máy, nhanh nhất có thể.
Ý chính trước: đi bộ ngắm phố làm ngày nhẹ hơn vì nó cùng lúc cho cơ thể vận động, cho mắt nhìn xa, cho đầu óc tạm rời màn hình, và cho bạn cơ hội bắt gặp những điều nhỏ bất ngờ. Chỉ cần hai mươi phút, đi chậm, không vội tới đâu, và chủ động nhìn theo một cách mới là quãng đường quen trở thành khoảng vui trong ngày.
Bài này giải thích vì sao đi bộ chậm có tác dụng, bảy cách nhìn để thấy phố cũ như mới, chọn giờ đi, đi một mình hay đi cùng ai, cách điều chỉnh khi sống ở chung cư, ở quê hay khi trời mưa, và những lưu ý an toàn giữa phố đông xe.
Vì sao đi bộ chậm làm tâm trạng nhẹ hơn
Lý do dễ thấy nhất là cơ thể được vận động sau nhiều giờ ngồi. Máu lưu thông, vai cổ bớt cứng, nhịp thở sâu hơn. Không cần đi nhanh hay đổ mồ hôi; một cuộc đi bộ thong thả đã đủ khiến người ta thấy khác so với lúc ngồi yên.
Lý do thứ hai là tầm nhìn mở ra. Cả ngày mắt bạn nhìn màn hình cách vài chục phân. Ra ngoài, mắt được nhìn xa: cuối con phố, tán cây, bầu trời. Sự thay đổi này đơn giản nhưng nhiều người mô tả là cảm giác “đầu óc rộng ra”.
Lý do thứ ba là những bất ngờ nhỏ. Một cây bằng lăng vừa trổ hoa, một ông cụ ngồi chơi cờ trước cửa, một con mèo nằm trên yên xe, mùi bánh nướng từ một tiệm nhỏ. Những điều này không xảy ra trong phòng làm việc, và chúng mang tới thứ cảm giác ngạc nhiên dễ chịu mà nhiều nghiên cứu về cảm xúc gọi là cảm giác ngỡ ngàng — thấy mình nhỏ lại trước một điều đẹp, và nhờ thế lo lắng cũng nhỏ đi.
Đi bộ cũng tạo khoảng trống cho suy nghĩ. Nhiều người thấy những chuyện rối trong đầu tự sắp xếp lại khi đang đi, không cần cố nghĩ.
Bảy cách nhìn để thấy con phố quen như mới
Ngước lên. Phần lớn thời gian người ta nhìn ngang hoặc nhìn xuống. Ngước lên tầng hai, tầng ba, bạn sẽ thấy ban công trồng hoa, mái ngói cũ, cửa sổ sơn màu lạ, những thứ đã ở đó từ lâu mà chưa bao giờ để ý.
Đi theo một màu. Chọn một màu, ví dụ vàng, và trong hai mươi phút tìm mọi thứ màu vàng: cánh hoa, cửa sắt, áo người bán hàng, quả chuối trên xe đẩy. Mắt bạn sẽ chủ động quan sát thay vì lướt qua.
Rẽ vào con ngõ chưa từng vào. Mỗi lần đi, chọn một ngõ nhỏ chưa đi bao giờ, miễn là an toàn và không đi vào khu vực riêng tư. Ngõ nhỏ thường có những góc sống rất khác mặt phố lớn.
Đi theo âm thanh. Nhắm mắt một giây ở góc phố yên tĩnh, nghe xem có gì: tiếng chim, tiếng rao, tiếng trẻ con, tiếng chổi quét. Đi về phía âm thanh làm bạn tò mò.
Tìm một thứ nhỏ đẹp. Đặt mục tiêu mỗi lần đi phải tìm được một thứ nhỏ đẹp: một bông hoa mọc ở kẽ tường, một bóng nắng hình lạ, một bức tường rêu. Về nhà kể lại cho người thân.
Đi cùng một giờ, khác ngày. Đi cùng con đường vào cùng giờ trong nhiều ngày, bạn sẽ bắt đầu nhận ra những gương mặt quen: bác bán xôi, cô quét đường. Một cái gật đầu chào nhau mỗi sáng là niềm vui rất thật.
Đi ngược chiều quen. Đơn giản là đi vòng con đường quen theo chiều ngược lại. Góc nhìn đổi, nhiều thứ quen bỗng lạ.
Đi theo mùi. Mùi là thứ gợi nhớ mạnh nhất mà ít ai chủ động để ý. Mùi hoa sữa cuối thu, mùi bánh mì mới ra lò, mùi cỏ vừa cắt ở công viên. Thử đi một vòng chỉ để ý mùi, về nhà ghi lại mùi nào làm bạn nhớ tới một chuyện cũ.
Hai mươi phút theo từng giờ trong ngày
Mỗi khung giờ có không khí riêng. Chọn giờ hợp lịch của bạn:
| Giờ đi | Điều dễ gặp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Không khí mát, chợ sớm, người tập thể dục, ánh nắng đầu ngày | Mặc thêm áo khoác mỏng vào mùa lạnh |
| Giờ nghỉ trưa | Quán xá đông vui, đổi không khí giữa giờ làm | Mùa nóng chọn đường có bóng cây, đội mũ |
| Chiều muộn | Nắng vàng, trẻ con tan học, phố bắt đầu lên đèn | Giờ tan tầm xe đông, đi vỉa hè, cẩn thận khi qua đường |
| Sau bữa tối | Phố mát, đèn đường, cả nhà có thể đi cùng | Chọn đường sáng, có người qua lại, mặc đồ sáng màu |
| Cuối tuần | Thời gian rộng, có thể đi khu phố khác | Mang nước, chọn giày thoải mái |
Không cần đi mỗi ngày cùng một giờ. Tuần nào bận thì đi buổi trưa mười lăm phút, tuần nào rảnh thì đi buổi chiều lâu hơn. Đều đặn quan trọng hơn dài.
Một mẹo nhỏ cho người đi làm: xuống xe buýt sớm một trạm, gửi xe xa cơ quan thêm một đoạn, hoặc ăn trưa ở quán cách văn phòng mười phút đi bộ. Quãng đi bộ được gài sẵn vào việc phải làm thì không cần thêm ý chí, và mỗi ngày tự nhiên có hai mươi phút ngắm phố.
Đi một mình hay đi cùng ai
Đi một mình cho bạn sự tự do: đi chậm đến đâu cũng được, dừng lại nhìn một bông hoa bao lâu cũng được, không cần nói chuyện. Đây là lúc đầu óc được nghỉ khỏi phải phản hồi người khác. Nhiều người thấy những ý tưởng hay, những quyết định khó tự sáng ra khi đi bộ một mình.
Đi cùng người khác lại có cái vui riêng. Đi cùng bạn đời sau bữa tối là lúc nói những chuyện không nói được trong lúc bận rộn. Đi cùng con là dịp để con chỉ cho bạn những thứ người lớn không để ý: con ốc trên tường, chiếc lá hình trái tim. Đi cùng cha mẹ già chậm rãi quanh khu phố là món quà rất ý nghĩa.
Có thể xen kẽ: ngày thường đi một mình giờ trưa, cuối tuần đi cùng gia đình. Khi đi cùng người khác, thử có một quy ước nhỏ như cất điện thoại vào túi suốt quãng đi. Không có màn hình chen vào, cuộc trò chuyện tự nhiên sâu hơn và hai người cùng nhìn thấy nhiều thứ hơn.
Điều chỉnh theo nơi bạn sống và thời tiết
Sống ở chung cư, khu đô thị mới. Đường nội khu có thể đơn điệu, nhưng thường có công viên, hồ điều hoà, hành lang cây xanh. Thử đi vòng quanh khu theo nhiều đường khác nhau, đi xuống tầng hầm thay vì đi thang máy một vài tầng, hoặc đi bộ tới siêu thị gần nhà thay vì đi xe.
Sống ở quê, thị trấn nhỏ. Đường làng, bờ ruộng, chợ phiên đều có nét riêng. Đi buổi sáng sớm khi sương còn trên lá hoặc buổi chiều lúc mọi người dắt trâu bò về là những khung cảnh rất đẹp. Chú ý đường đất trơn sau mưa và chó thả rông.
Trời mưa. Mưa nhỏ mà có ô, áo mưa thì đi vẫn thú vị: mùi đất, tiếng mưa trên lá, phố vắng hơn. Mưa to, sấm sét thì ở nhà, đi trong hành lang toà nhà hoặc trung tâm thương mại cũng được.
Trời nắng nóng. Đổi sang sáng sớm hoặc sau bữa tối. Đội mũ, mang nước, chọn đường có bóng cây. Khi thấy chóng mặt, mệt bất thường, dừng ngay vào chỗ mát nghỉ ngơi.
Những lỗi khiến đi bộ thành một việc phải làm
Biến nó thành chỉ tiêu. Đặt mục tiêu số bước rồi suốt quãng đi chỉ nhìn đồng hồ đếm. Đếm bước không sai, nhưng nếu mục đích là niềm vui thì việc nhìn số liên tục kéo bạn ra khỏi con phố. Thử có những buổi không đếm gì cả.
Đi mà đầu óc vẫn ở chỗ làm. Vừa đi vừa trả lời tin nhắn, vừa đi vừa gọi điện bàn việc. Cơ thể ở ngoài trời nhưng tâm trí vẫn trong phòng họp. Để điện thoại chế độ im lặng trong hai mươi phút là đủ khác biệt.
Chọn đường xấu rồi bỏ cuộc. Đi dọc trục đường lớn đầy khói xe, vỉa hè chật, vài hôm là chán. Dành một buổi tìm vài lộ trình dễ chịu hơn — có cây, có hồ, có ngõ yên tĩnh — dù phải đi xa hơn một chút.
Đợi trời đẹp mới đi. Ở nhiều nơi, những ngày vừa không nóng vừa không mưa không nhiều. Đổi giờ đi theo mùa và chuẩn bị ô, mũ thay vì chờ điều kiện hoàn hảo.
An toàn khi đi bộ giữa phố đông xe
Đi bộ ở nhiều thành phố Việt Nam cần thêm chút cẩn thận vì vỉa hè hay bị chiếm, xe máy đông. Vài điều nên nhớ:
- Đi trên vỉa hè khi có thể. Khi buộc phải đi xuống lòng đường, đi sát mép và đi ngược chiều xe để nhìn thấy xe tới.
- Qua đường ở chỗ có vạch, có đèn. Ở chỗ không đèn, đi đều, chậm, không chạy và không đột ngột lùi lại, để người lái xe đoán được hướng bạn đi.
- Không vừa đi vừa nhìn điện thoại, nhất là khi qua đường hoặc đi qua lối ra vào bãi xe.
- Không đeo tai nghe kín cả hai tai trên đường đông xe.
- Đi buổi tối chọn đường sáng, mặc đồ có màu sáng, tránh đường vắng một mình.
- Mang giày thoải mái, đế bám. Vỉa hè nhiều chỗ lồi lõm, trơn sau mưa.
- Người có bệnh tim mạch, xương khớp hoặc đang điều trị nên hỏi bác sĩ về mức đi bộ phù hợp. Nếu thấy đau ngực, khó thở, chóng mặt khi đi, dừng lại và đi khám.
An toàn không làm mất vui; ngược lại, khi biết mình đang đi an toàn, bạn mới thật sự thả lỏng để ngắm phố.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ bao lâu thì thấy tâm trạng khá hơn?
Nhiều người thấy khác ngay sau mười lăm đến hai mươi phút, đặc biệt nếu trước đó ngồi lâu trong phòng. Không cần đi dài hay đi nhanh. Điều quan trọng hơn là đi đều trong tuần và thật sự nhìn quanh, không vừa đi vừa xem điện thoại suốt.
Có nên vừa đi bộ vừa nghe nhạc không?
Có thể, nếu đi ở nơi an toàn như công viên. Nhưng thỉnh thoảng thử đi không nhạc để nghe âm thanh của phố, bạn sẽ thấy nhiều điều thú vị hơn. Trên đường đông xe thì không đeo tai nghe kín cả hai tai.
Đi bộ ngắm phố khác gì đi bộ tập thể dục?
Đi bộ tập thể dục chú ý tới tốc độ, quãng đường, nhịp tim. Đi bộ ngắm phố chú ý tới những gì mình nhìn, nghe, cảm thấy, đi chậm và có thể dừng lại bất cứ lúc nào. Hai cách đều tốt; nếu bạn đã đi bộ tập luyện, thử thêm một buổi đi chậm ngắm phố mỗi tuần.
Ở nhà có con nhỏ thì làm sao đi được?
Đưa con đi cùng. Đẩy xe hoặc dắt con đi chậm quanh khu phố là hoạt động rất tốt cho cả hai. Trẻ nhỏ tò mò với mọi thứ, chính chúng sẽ chỉ cho bạn những điều thú vị. Chọn đường có vỉa hè rộng hoặc công viên để an toàn.
Người lớn tuổi đi bộ ngắm phố cần chú ý gì?
Nên đi giờ mát, mang giày đế bám, mang nước và điện thoại, nếu được thì đi cùng người thân hoặc bạn. Chọn đường bằng phẳng, tránh chỗ đông xe. Người đang điều trị bệnh tim mạch, xương khớp nên hỏi bác sĩ về quãng đường phù hợp.
Đi bộ một mình buổi tối có an toàn không?
Tuỳ khu vực. Chọn đường đủ sáng, có người qua lại, báo cho người nhà biết bạn đi đâu và khoảng bao lâu về. Tránh đường vắng, ngõ tối. Nếu cảm thấy không yên tâm, đi cùng một người hoặc đổi sang buổi sáng sớm.