Kỳ nghỉ Tết vừa xong, chuyến xe từ quê lên thành phố còn mùi bánh chưng trong túi, và sáng hôm sau bạn phải ngồi vào bàn làm việc với hơn trăm tin nhắn chưa đọc. Đầu óc vẫn còn ở quê, cơ thể quen ngủ trưa, ăn bữa nhiều món, thức khuya chuyện trò. Cảm giác hụt hơi những ngày đầu đi làm lại sau kỳ nghỉ dài phổ biến tới mức nhiều nơi gọi vui là “hội chứng sau Tết”.
Câu trả lời ngắn: đừng đòi mình chạy hết tốc lực từ ngày đầu. Dùng hai ngày cuối kỳ nghỉ để kéo giờ ngủ về nhịp cũ và chuẩn bị đường về; dùng ba ngày đầu đi làm lại như một lộ trình tăng dần: ngày một dọn và sắp xếp, ngày hai bắt vào việc chính, ngày ba chạy đủ nhịp. Song song, mang chút không khí kỳ nghỉ vào ngày thường để cú chuyển bớt đột ngột.
Vì sao những ngày đầu sau kỳ nghỉ lại mệt hơn trước khi nghỉ
Nghỉ ngơi lẽ ra phải làm người khoẻ hơn, nhưng nhiều người quay lại còn mệt hơn lúc đi. Lý do đầu tiên là nhịp sinh hoạt bị đảo lộn: Tết là thức khuya, dậy muộn, ăn nhiều bữa, đi lại nhiều. Cơ thể quen nhịp mới sau một tuần, và cần thời gian để quay về.
Lý do thứ hai là chính kỳ nghỉ cũng tốn sức. Về quê đường xa, chúc Tết họ hàng, tiếp khách, nấu nướng, đưa con đi chơi. Đó là những niềm vui, nhưng cũng là việc. Nhiều người quay lại thành phố trong trạng thái cần thêm một kỳ nghỉ nữa để nghỉ sau kỳ nghỉ.
Lý do thứ ba là cảm xúc. Rời gia đình, rời nhà, rời những ngày không lịch không hạn chót để trở lại guồng quay. Người xa quê thường thấy hụt hẫng, nhớ nhà, có khi buồn vô cớ trong vài ngày. Đó là cảm xúc bình thường, không phải dấu hiệu bạn không hợp với công việc. Gọi tên nó ra giúp bạn bớt ngạc nhiên và bớt tự trách.
Hai ngày cuối kỳ nghỉ: chuẩn bị đường về
Sự trở lại nhẹ nhàng bắt đầu từ trước khi kỳ nghỉ kết thúc. Không cần bỏ dở niềm vui, chỉ cần vài việc nhỏ.
- Kéo giờ ngủ về dần. Hai đêm cuối, đi ngủ sớm hơn ba mươi phút mỗi đêm, dậy sớm hơn tương ứng. Ngày đầu đi làm sẽ đỡ hơn hẳn.
- Về sớm một ngày nếu được. Có một ngày ở thành phố trước khi đi làm để dọn nhà, giặt đồ, đi chợ. Không gì mệt bằng xuống xe lúc nửa đêm rồi sáng ra đi làm.
- Dọn nhà và chuẩn bị đồ. Quần áo đi làm, đồ ăn sáng cho mấy ngày đầu, nước uống. Mở cửa cho nhà thoáng sau những ngày đóng kín.
- Xem lịch tuần đầu. Biết ngày nào có họp, việc gì đến hạn, để không bị bất ngờ. Chỉ xem, chưa làm.
- Viết ba việc chính của tuần đầu. Chỉ ba việc. Viết ra giúp đầu óc bớt lo vu vơ.
- Gọi về nhà một cuộc báo đã tới. Một cuộc gọi ngắn giúp nối lại cảm giác gần gũi, bớt hụt hẫng của người xa quê.
Nếu kỳ nghỉ của bạn là chuyến du lịch, nguyên tắc vẫn vậy: về trước một ngày, kéo giờ ngủ, và tránh lên lịch họp quan trọng vào buổi sáng đầu tiên trở lại.
Lộ trình ba ngày đầu đi làm lại
Ý tưởng là tăng tốc dần, như xe vừa khởi động. Mỗi ngày một mục tiêu rõ ràng, không đòi hỏi mọi thứ cùng lúc.
| Ngày | Ưu tiên | Nên tránh |
|---|---|---|
| Ngày 1 | Dọn bàn, đọc lướt tin tồn và phân loại, chào hỏi đồng nghiệp, làm một việc nhỏ có kết quả | Ôm hết việc tồn, họp liên tục, ở lại muộn |
| Ngày 2 | Bắt vào việc chính quan trọng nhất của tuần, trả lời những tin cần trả lời | Đọc lại toàn bộ tin nhắn từ đầu kỳ nghỉ |
| Ngày 3 | Chạy đủ nhịp: làm việc chính, họp kế hoạch, lên lịch cho cả tháng | Tự trách vì hai ngày đầu làm chậm |
| Cả ba ngày | Ngủ đủ, ăn uống điều độ, đi bộ ngắn sau giờ làm | Thức khuya “tiếp tục Tết”, rượu bia tiếp khách liên tục |
Ngày đầu tiên, việc nhỏ có kết quả quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Nó cho bạn cảm giác đã vào lại guồng, thay vì cả ngày chỉ đọc và lo. Nếu chỗ làm đòi bạn chạy ngay từ ngày một, giữ ít nhất giờ đầu tiên cho việc dọn và sắp xếp.
Xử lý hộp thư và việc tồn sau kỳ nghỉ
Đừng đọc từ trên xuống. Đọc theo thứ tự thời gian khiến bạn mất hàng giờ cho những chuyện đã được giải quyết. Lọc theo người gửi quan trọng và theo từ khoá gấp trước.
Chia ba nhóm. Cần làm trong tuần, có thể để sau, chỉ để biết. Nhóm thứ ba đọc lướt hoặc lưu lại, không trả lời.
Hỏi đồng nghiệp đã trực. Một câu hỏi “trong kỳ nghỉ có gì quan trọng không?” với người đã trực thường tiết kiệm cả buổi sáng đọc tin.
Ghi tất cả vào một danh sách. Mọi việc phát hiện ra trong lúc đọc đều ghi vào một danh sách, chưa làm ngay. Đọc xong mới xếp thứ tự và bắt tay vào làm.
Báo trước thời gian phản hồi. Nếu có quá nhiều yêu cầu, trả lời ngắn rằng bạn đã nhận và sẽ phản hồi trong hai ngày. Người gửi yên tâm, bạn có thời gian xếp việc.
Mang chút không khí kỳ nghỉ vào ngày thường
Cú chuyển từ kỳ nghỉ sang ngày làm bớt đột ngột khi bạn mang theo vài mảnh của kỳ nghỉ.
- Mang một món quà quê lên chia cho đồng nghiệp, kể vài câu chuyện vui. Bữa trưa chung có quà Tết là cách làm ấm văn phòng sau nghỉ.
- Đặt một tấm ảnh kỳ nghỉ làm hình nền hoặc trên bàn làm việc.
- Giữ lại một thói quen tốt của kỳ nghỉ: bữa cơm gọi điện về nhà, đi bộ sau bữa tối, đọc sách trước khi ngủ.
- Lên kế hoạch cho kỳ nghỉ tiếp theo, dù chỉ là một chuyến đi cuối tuần sau ba tháng. Có điều để chờ giúp những tuần dài trở nên dễ thở.
- Nấu lại một món của mẹ, của bà trong tuần đầu ở thành phố.
- Hẹn bạn bè cùng quê gặp nhau trên thành phố một bữa.
Không cần làm tất cả. Một hai điều trong số này đủ để bạn cảm thấy kỳ nghỉ không biến mất ngay khi bước vào văn phòng.
Theo từng hoàn cảnh
Người xa quê lên thành phố một mình. Những ngày đầu căn phòng trọ có thể thấy trống trải sau nhiều ngày đông vui. Lên kế hoạch cho buổi tối đầu tiên: gặp bạn, ăn với đồng nghiệp, gọi video về nhà. Đừng để mình một mình với cảm giác hụt hẫng quá lâu.
Sinh viên quay lại trường. Học kỳ mới thường bắt đầu ngay sau Tết. Xem lịch học, chuẩn bị sách vở từ trước, và nối lại với nhóm bạn sớm. Có người cùng học giúp bạn vào nhịp nhanh hơn.
Cha mẹ có con quay lại trường. Cả nhà cùng đổi nhịp một lúc, buổi sáng đầu tiên dễ hỗn loạn. Chuẩn bị đồ cho con từ tối, đặt báo thức sớm hơn mười lăm phút, và nhẹ nhàng với cả mình lẫn con trong tuần đầu.
Trưởng nhóm. Ngày đầu đừng mở bằng danh sách việc tồn. Mở bằng lời chúc, hỏi thăm kỳ nghỉ của mọi người, rồi mới đến kế hoạch. Cho nhóm hai ngày khởi động trước khi đặt hạn chót lớn.
Người làm việc tự do. Không có ai giao việc nên dễ kéo dài kỳ nghỉ. Đặt cho mình một ngày bắt đầu cụ thể, báo cho khách hàng, và làm như đi làm thật: dậy đúng giờ, thay đồ, ngồi vào bàn.
Giữ sức trong tuần đầu trở lại
Sau những ngày ăn nhiều đồ nhiều dầu mỡ, bánh kẹo, và với nhiều người là rượu bia, cơ thể thường thấy nặng nề. Tuần đầu đi làm lại là lúc nên ăn nhẹ hơn: nhiều rau, canh, trái cây, uống đủ nước, bữa sáng đều đặn. Không cần “thanh lọc” hay nhịn ăn theo kiểu nào trên mạng; chỉ cần quay về những bữa ăn bình thường của ngày thường là cơ thể tự điều chỉnh.
Vận động cũng giúp nhiều. Mười phút đi bộ sau bữa trưa, leo cầu thang thay vì đi thang máy, một buổi tập nhẹ giữa tuần. Đừng lao ngay vào buổi tập nặng để “đốt hết đồ Tết”, vì dễ đau cơ và bỏ cuộc. Đi từng nấc như với công việc.
Và ngủ. Đây là thứ dễ bị hy sinh nhất trong tuần đầu, vì vừa phải bắt kịp việc, vừa còn những cuộc hẹn đầu năm. Giữ ít nhất bốn trong năm đêm đầu tuần đi ngủ đúng giờ. Giấc ngủ đủ là nền để mọi thứ còn lại trong bài này có tác dụng; thiếu nó, mọi mẹo khác chỉ là vá víu.
Những lỗi hay gặp
Thức khuya đêm cuối kỳ nghỉ. Tiếc những giờ cuối cùng nên thức tới khuya, sáng hôm sau đi làm với bốn tiếng ngủ. Ngày đầu trở lại mệt gấp đôi.
Ôm hết việc tồn ngày đầu. Cố làm cho kịp mọi thứ ngay ngày một thường dẫn tới ở lại muộn, kiệt sức vào ngày hai, và tuần đầu thành tuần mệt nhất năm.
Tiếp tục nhịp ăn uống ngày Tết. Tiếp khách, liên hoan đầu năm liên tục khiến cơ thể không có thời gian về nhịp. Chọn vài buổi quan trọng, những buổi còn lại có thể từ chối lịch sự.
So sánh mình với người “vào guồng ngay”. Mỗi người có tốc độ quay lại khác nhau. Có người nghỉ ít, có người nghỉ nhiều; có người về quê xa, có người ở lại thành phố. So sánh chỉ thêm áp lực.
Bỏ qua tín hiệu kéo dài. Uể oải vài ngày là bình thường. Nếu sau hai ba tuần bạn vẫn thấy chán nản, buồn bã, mất hứng với mọi thứ, đó không còn là “sau Tết” nữa; hãy nói chuyện với người tin cậy và cân nhắc gặp chuyên gia.
Câu hỏi thường gặp
Uể oải sau kỳ nghỉ thường kéo dài bao lâu?
Với nhiều người, cảm giác hụt hơi rõ nhất trong vài ngày đầu và giảm dần trong một đến hai tuần khi nhịp ngủ và nhịp làm việc trở lại. Nếu bạn chuẩn bị trước, kéo giờ ngủ về và tăng tốc dần, thời gian này thường ngắn hơn. Kéo dài hơn vài tuần kèm buồn bã thì nên để ý hơn.
Có nên xin nghỉ thêm một ngày sau Tết để nghỉ ngơi?
Nếu có thể, về thành phố trước một ngày để dọn dẹp và nghỉ thường giúp ích nhiều hơn là kéo dài kỳ nghỉ ở quê thêm một ngày. Ngày đó giúp bạn chuyển nhịp từ từ. Nếu không thể, ít nhất tránh đi xe đêm rồi đi làm luôn sáng hôm sau.
Làm sao để bớt nhớ nhà khi quay lại thành phố?
Giữ liên lạc đều đặn với gia đình bằng những cuộc gọi ngắn, nấu lại món quê, gặp bạn bè cùng quê. Lên kế hoạch cho lần về tiếp theo. Nhớ nhà là cảm xúc bình thường, cho phép mình buồn một chút thay vì cố gạt đi; nó thường dịu dần sau tuần đầu.
Ngày đầu đi làm lại nên làm gì trước tiên?
Dọn bàn làm việc, đọc lướt và phân loại tin nhắn tồn, hỏi đồng nghiệp đã trực xem có gì quan trọng, rồi làm một việc nhỏ có kết quả. Chào hỏi mọi người và chia quà quê cũng là việc đáng làm, vì nó giúp không khí nhóm ấm lên sau kỳ nghỉ.
Có cách nào để kỳ nghỉ sau không khiến quay lại mệt như vậy?
Giữ giờ ngủ không lệch quá nhiều trong kỳ nghỉ, chừa một hai ngày cuối để nghỉ thật sự thay vì đi lại, về sớm một ngày, và trước khi nghỉ thì để lại ghi chú việc đang dở cho chính mình. Chuẩn bị trước khi nghỉ là món quà cho bản thân sau kỳ nghỉ.
Sau kỳ nghỉ không muốn làm việc nữa có phải nên đổi việc?
Không nên quyết định lớn trong tuần đầu sau kỳ nghỉ, vì cảm xúc lúc đó thường bị phóng đại. Chờ vài tuần, khi nhịp đã ổn định. Nếu cảm giác không muốn làm vẫn còn nguyên, hãy tìm hiểu nguyên nhân thật sự, trò chuyện với người tin cậy, thay vì quyết định trong lúc đang hụt hẫng.