Bảy giờ tối Chủ nhật, bữa cơm vừa xong, tự nhiên lòng chùng xuống. Nghĩ tới hộp thư sáng mai, cuộc họp đầu tuần, cái dự án đang dở, rồi cả buổi tối trôi trong cảm giác nặng nề. Sáng thứ Hai, chuông reo, và bạn chỉ muốn kéo chăn lên. Cảm giác này phổ biến tới mức nhiều nơi đùa rằng thứ Hai là ngày dài nhất tuần.
Câu trả lời thẳng: thứ Hai nặng vì ba thứ cộng lại — nhịp ngủ lệch sau cuối tuần, việc tồn dồn vào đầu tuần, và cú chuyển đột ngột từ vai trò ở nhà sang vai trò ở chỗ làm. Gỡ từng thứ: giữ giờ ngủ cuối tuần gần ngày thường, dành ba mươi phút tối Chủ nhật để chuẩn bị, và sắp ngày thứ Hai theo kiểu “nhẹ đầu, chắc sau”. Ngại thứ Hai không có nghĩa bạn chọn sai việc; nhưng nếu nỗi ngại kéo dài và nặng dần, đó là tín hiệu cần nhìn kỹ hơn.
Vì sao thứ Hai nặng hơn mọi ngày
Thứ nhất là nhịp ngủ. Cuối tuần thức khuya hơn, dậy muộn hơn, cơ thể quen với giờ mới chỉ sau hai ngày. Tối Chủ nhật đi ngủ theo giờ ngày thường thì không buồn ngủ, sáng thứ Hai dậy theo giờ ngày thường thì như bị kéo dậy giữa đêm. Cảm giác này giống một chuyến bay ngắn qua múi giờ, chỉ khác là bạn không đi đâu cả.
Thứ hai là việc tồn. Những gì chưa xong từ thứ Sáu, tin nhắn tích lại qua cuối tuần, cuộc họp đầu tuần: tất cả dồn vào một buổi sáng. Khi nhìn từ tối Chủ nhật, khối việc đó trông to hơn thực tế, vì nó chưa được chia ra.
Thứ ba là cú chuyển vai trò. Cuối tuần bạn là người con, người cha mẹ, người bạn, người được nghỉ ngơi; sáng thứ Hai bạn phải chuyển sang người chịu trách nhiệm, người bị đánh giá. Cú chuyển nào cũng tốn năng lượng, và nó tốn nhiều hơn khi cuối tuần đã thật sự dễ chịu. Hiểu điều này giúp bạn bớt tự trách: ngại thứ Hai không phải dấu hiệu bạn lười hay vô ơn với công việc.
Tối Chủ nhật: ba mươi phút chuẩn bị đường đi
Không phải để làm việc vào tối Chủ nhật, mà để gỡ những mối lo cụ thể ra khỏi đầu, nhờ đó ngủ ngon hơn và sáng thứ Hai bớt hoảng.
- Viết ra ba việc chính của tuần. Không phải danh sách đủ, chỉ ba việc lớn nhất. Viết ra giấy giúp đầu óc ngừng xoay vòng quanh chúng.
- Chọn việc mở màn của sáng thứ Hai. Một việc cụ thể, làm được trong một giờ, để sáng mai ngồi vào là bắt tay ngay.
- Chuẩn bị đồ. Quần áo, túi, chìa khoá, đồ ăn sáng. Nhà có con nhỏ thì chuẩn bị luôn đồ của con.
- Xem lịch thứ Hai một lần. Biết có họp lúc mấy giờ, có hẹn gì, để không bị bất ngờ. Xem xong là đóng, không đọc hộp thư công việc.
- Lên một điều đáng chờ trong tuần. Một bữa tối với bạn, một buổi đi bơi, một bộ phim. Có thứ để chờ giúp cả tuần bớt dài.
- Đi ngủ sớm hơn hôm qua một chút. Không cần sớm hẳn, chỉ ba mươi phút cũng giúp sáng thứ Hai đỡ hơn.
Sau ba mươi phút này, dành phần còn lại của tối Chủ nhật cho việc nhẹ nhàng: nói chuyện với người nhà, đọc vài trang sách, tắm nước ấm. Đừng để công việc lấn sang thêm.
Sáng thứ Hai: bớt ma sát ở mọi chỗ
Mặc bộ đồ mình thích. Thứ Hai là ngày để mặc chiếc áo làm bạn thấy tự tin nhất. Nghe có vẻ nhỏ, nhưng cảm giác dễ chịu khi soi gương đầu ngày có tác dụng hơn bạn nghĩ.
Ăn bữa sáng ngon hơn mọi ngày. Một tô phở, một ổ bánh mì ở quán quen, hay ly sữa đậu nành nóng. Biến sáng thứ Hai thành buổi sáng có món mình chờ.
Đi sớm hơn mười phút. Đường thứ Hai thường đông hơn. Đi sớm giúp bạn không bắt đầu tuần bằng cảm giác vội và cáu.
Nghe nhạc làm mình phấn chấn. Một danh sách nhạc riêng cho sáng thứ Hai, nghe trên đường đi hoặc lúc chuẩn bị. Nhạc là cách nhanh nhất để đổi không khí trong đầu.
Tới nơi, làm việc mở màn trước. Không mở hộp thư ngay. Làm việc đã chọn từ tối qua trong một giờ đầu, gạch đi, rồi mới xử lý phần còn lại. Cảm giác “tuần này đã bắt đầu được” xuất hiện ngay buổi sáng.
Lịch thứ Hai “nhẹ đầu, chắc sau”
Nếu bạn có quyền sắp lịch của mình, thử xếp ngày thứ Hai theo khung dưới đây. Ý tưởng là không dồn mọi thứ nặng nhất vào giờ đầu, nhưng cũng không để cả ngày trôi.
| Khung giờ | Nên làm | Nên tránh |
|---|---|---|
| Giờ đầu tiên | Việc mở màn đã chọn, một việc cụ thể và vừa sức | Đọc hết hộp thư từ trên xuống, lướt nhóm chat |
| Giữa buổi sáng | Xử lý tin nhắn tồn theo thứ tự quan trọng, họp đầu tuần ngắn | Họp kéo dài không có mục tiêu |
| Trước giờ trưa | Lên kế hoạch tuần dựa trên ba việc chính | Nhận thêm việc mới khi chưa xếp xong việc cũ |
| Đầu giờ chiều | Việc cần phối hợp, gọi điện, gặp đồng nghiệp | Việc cần tập trung sâu lúc buồn ngủ sau ăn |
| Cuối ngày | Ghi lại việc đã xong, chọn việc mở màn thứ Ba | Mang việc về nhà khi không thật cần |
Với người không chủ động được lịch, như làm ca hay làm theo lệnh điều phối, có thể áp dụng tinh thần này cho phần nhỏ thời gian mình được quyết: mười lăm phút đầu ca và mười phút cuối ca.
Cài vào ngày thứ Hai một điều đáng chờ
Khi thứ Hai chỉ có việc, nó dễ thành ngày đáng sợ. Một vài niềm vui nhỏ được cài sẵn giúp đổi cảm giác này mà không cần thay đổi gì lớn.
- Rủ đồng nghiệp ăn trưa ở quán mới vào mỗi thứ Hai.
- Giữ một tập phim, một tập podcast yêu thích để nghe trên đường về chiều thứ Hai.
- Đặt lịch tập thể thao, đi bơi, chơi cầu lông với bạn vào tối thứ Hai.
- Tự thưởng một ly nước mình thích lúc giữa buổi chiều thứ Hai.
- Gọi điện cho bố mẹ hay một người bạn cũ vào tối thứ Hai.
- Với cha mẹ, dành mười lăm phút đọc truyện với con tối thứ Hai như một nghi thức riêng.
Điều quan trọng là thứ bạn chờ phải thật sự làm bạn vui, không phải thứ bạn nghĩ “nên” thích. Sau vài tuần, não bắt đầu gắn thứ Hai với điều đáng chờ, và cảm giác nặng nề tối Chủ nhật thường giảm bớt.
Theo từng hoàn cảnh
Sinh viên. Thứ Hai thường có lớp sáng sớm sau cuối tuần đi chơi hay về quê. Đi ngủ sớm tối Chủ nhật, chuẩn bị sẵn sách vở, và nếu về quê thì cố bắt chuyến xe chiều Chủ nhật thay vì chuyến sáng thứ Hai.
Người mới đi làm. Những tuần đầu, thứ Hai đặc biệt nặng vì mọi thứ còn lạ. Viết ra những gì đã học được tuần trước giúp bạn thấy mình đã đi được một đoạn, không phải mỗi tuần lại bắt đầu từ số không.
Trưởng nhóm nhỏ. Cách bạn mở cuộc họp đầu tuần ảnh hưởng tới năng lượng của cả nhóm. Mở bằng một việc đã làm tốt tuần trước, giữ cuộc họp ngắn, kết thúc với mỗi người biết rõ việc chính của mình. Đừng biến họp thứ Hai thành buổi điểm danh lỗi.
Người làm việc tại nhà. Ranh giới giữa cuối tuần và ngày làm mờ, nên thứ Hai dễ trôi. Tạo một nghi thức chuyển ngày: thay đồ, dọn bàn, đi bộ một vòng, rồi mới ngồi vào làm.
Người làm cuối tuần, nghỉ giữa tuần. “Thứ Hai” của bạn có thể là thứ Tư. Áp dụng y như vậy vào ngày bạn quay lại làm sau ngày nghỉ.
Những lỗi hay gặp khi cố trị chứng ngại thứ Hai
Thức khuya tối Chủ nhật để “tận hưởng nốt”. Cảm giác muốn kéo dài cuối tuần rất dễ hiểu, nhưng thức tới một giờ sáng thì sáng thứ Hai chắc chắn nặng. Tận hưởng sớm hơn trong ngày Chủ nhật, để tối dành cho việc nhẹ.
Mở hộp thư công việc tối Chủ nhật “cho đỡ bất ngờ”. Thường thì không đỡ mà lo thêm, vì bạn đọc được vấn đề nhưng chưa làm gì được. Xem lịch một lần là đủ, hộp thư để sáng thứ Hai.
Dồn hạn chót vào sáng thứ Hai. Hẹn nộp việc vào chín giờ sáng thứ Hai nghĩa là cuối tuần phải làm hoặc sáng thứ Hai phải chạy. Nếu được, đặt hạn chót vào chiều thứ Hai hoặc thứ Ba.
Cố tỏ ra hăng hái. Không cần giả vờ phấn khởi khi đang thấy nặng. Thừa nhận với mình “hôm nay khởi động chậm” rồi làm từng bước nhỏ. Sự thật thà với chính mình đỡ mệt hơn nhiều so với gồng.
Đổ hết cho thứ Hai. Đôi khi điều làm bạn mệt không phải ngày thứ Hai mà là một việc cụ thể, một người cụ thể, một cuộc họp cụ thể. Gọi đúng tên nó giúp bạn tìm cách xử lý đúng chỗ, thay vì ghét cả một ngày trong tuần.
Khi nỗi ngại thứ Hai là tín hiệu của điều lớn hơn
Ngại thứ Hai ở mức vừa là bình thường. Nhưng có những dấu hiệu cho thấy đây không còn là chuyện đầu tuần: bạn mất ngủ mọi tối Chủ nhật, đau bụng hay tim đập nhanh khi nghĩ tới chỗ làm, khóc mà không rõ vì sao, cảm giác nặng nề không chỉ ở thứ Hai mà kéo dài suốt tuần, và kéo dài nhiều tuần liền. Cũng có khi bạn thấy mất hứng với cả những việc trước đây từng thích.
Khi đó, mẹo chuẩn bị tối Chủ nhật không đủ. Hãy nói chuyện với người bạn tin cậy, với người thân, và cân nhắc gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Có thể bạn đang kiệt sức vì quá tải kéo dài, đang gặp chuyện khó ở chỗ làm, hoặc đang có vấn đề sức khoẻ tinh thần cần được hỗ trợ. Tìm người giúp sớm không phải dấu hiệu yếu đuối, mà là cách giữ cho mình còn sức để đi đường dài. Nếu có lúc xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với người ở gần và tìm tới cơ sở y tế.
Câu hỏi thường gặp
Ngại thứ Hai có phải là ghét công việc?
Không nhất thiết. Rất nhiều người yêu công việc của mình vẫn thấy sáng thứ Hai nặng, vì nhịp ngủ lệch và cú chuyển từ cuối tuần sang ngày làm. Nếu nỗi ngại chỉ ở sáng thứ Hai và qua trưa là ổn, đó là chuyện bình thường. Nếu nó kéo dài cả tuần, nhiều tuần, đáng để nhìn kỹ hơn.
Cuối tuần có nên ngủ bù không?
Ngủ thêm một chút là được, nhưng đừng lệch quá nhiều. Giờ dậy cuối tuần lệch không quá một tiếng so với ngày thường giúp sáng thứ Hai đỡ nặng. Muốn ngủ bù, đi ngủ sớm hơn tối thứ Sáu và thứ Bảy, thay vì nằm tới trưa.
Có nên làm việc một chút vào tối Chủ nhật để thứ Hai nhẹ hơn?
Ba mươi phút chuẩn bị, viết ra việc chính và chọn việc mở màn thường có ích vì giúp đầu óc bớt lo. Nhưng làm việc thật sự cả buổi tối Chủ nhật thì lấy đi thời gian nghỉ, khiến bạn bước vào tuần mới với pin chưa đầy. Giữ ranh giới rõ.
Làm sao để cả nhóm bớt uể oải sáng thứ Hai?
Trưởng nhóm có thể giữ cuộc họp đầu tuần ngắn, mở bằng một điều đã làm tốt, kết thúc với việc rõ ràng cho từng người. Tránh dồn hạn chót vào sáng thứ Hai. Một ly cà phê chung hay bữa sáng nhỏ đầu tuần thỉnh thoảng cũng giúp không khí nhẹ đi.
Tối Chủ nhật lo lắng không ngủ được thì làm gì?
Viết ra những gì đang lo và việc đầu tiên sẽ làm sáng mai, rồi đặt giấy xuống. Làm việc nhẹ nhàng như tắm nước ấm, đọc sách giấy, nghe nhạc êm, tránh mở hộp thư công việc. Nếu mất ngủ tối Chủ nhật lặp lại nhiều tuần, kèm lo âu kéo dài, nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Đổi lịch làm việc có giúp hết ngại thứ Hai không?
Đổi lịch có khi chỉ dời cảm giác ngại sang ngày khác. Cái giúp thật là giữ nhịp ngủ đều, chuẩn bị trước, và cài điều đáng chờ vào ngày đầu tuần. Nếu sau khi thử những điều đó mà vẫn thấy nặng nề mỗi ngày đi làm, hãy nói chuyện với người tin cậy để nhìn rõ nguyên nhân.